الشيخ محمد حسن المظفر ( مترجم : سپهري )
66
دلائل الصدق لنهج الحق ( فارسي )
حديث ديگر در تفسير رازى ، حديثى است از قول عبد الله بن سلام كه گفت : « هنگامى كه اين آيه نازل شد من به رسول خدا ( ص ) عرض كردم : اى رسول خدا ! من على ( ع ) را ديدم كه در حال ركوع ، صدقه داد ، پس او ولى ماست . » احاديث فراوان ديگرى از اين قبيل وجود دارد كه همگى حاكى از اين حقيقت است كه جملهء « و هم راكعون » در آيهء ولايت ، حال است و مراد از ركوع هم ، همان ركوع معروف است و دلالت بر اين مطلب مىكند كه مراد تعيين امير المؤمنين ( ع ) به اين اوصاف است . همچنان كه هيچ ترديدى نيست كه مفسرين اين آيه را اختصاص به امير المؤمنين ( ع ) دادهاند ؛ زيرا تفسير آنان بر مبناى همين روايات و امثال آن است . به جان خودم سوگند اگر بخواهيم باب اين تأويلات و توجيهات سفسطه آميز را بگشاييم - خصوصا با توجّه به تعارضى كه با روايات دارد - به يقين ، ديگر هيچ آيه اى بر هيچ حكمى دلالت نخواهد داشت . حتى با گفتن كلمهء شهادتين ، مسلمان بودن هيچ كس قابل اثبات نخواهد بود ، و اين نكته بر اين قوم پوشيده نيست . امّا دشمنى و كينه ، دردى است بىدرمان . آيا اگر اين آيه دربارهء ابو بكر يا عمر نازل مىشد آيا باز هم كار را به اين تأويلات و توجيهات مىكشاندند يا آن را در رديف محكمترين دلايل امامت قرار مىدادند ؟ شما مىدانيد كه آنان بر اين گمان هستند كه پيامبر اكرم ( ص ) دستور داد تا ابو بكر ، نماز جماعت را اقامه نمايد و يكى از امورى كه بنابر مذهب آنان مجاز است ، امامت فرد فاسق در نماز است . با اين حال اين موضوع را دليل بر امامت ابو بكر مىشمارند و حال آنكه تفاوت اين دو مقام ، روشن است ! از اين گذشته ، استفاده از صيغهء جمع در مورد امير المؤمنين كه فرد است براى بزرگداشت مقام آن حضرت است و اشاره به اين نكته دارد كه امير المؤمنين به منزلهء تمام مؤمنين نمازگزار و صدقه دهنده مىباشد ؛ زيرا او رئيس مؤمنان و از مهمترين عوامل ايمان و نيكوكاريهاى آنان است . همچنان كه رسول خدا ( ص ) در جنگ خندق به اين نكته اشاره فرمود كه : « تمام ايمان در برابر تمام شرك قرار دارد . » زمخشرى فايدهء استعمال صيغهء جمع را در اينجا ، تشويق مردم به چنين كارى دانسته است و معتقد است كه اين آيه روشن مىسازد كه مؤمنين بايد چنين خصلتى داشته باشند و به نيكى و خيرات تا اين حد علاقه مند باشند .